ตามแนวทางของเรา ทะเบียน AI ประกอบด้วยรายการสิบสี่ประเภท นี่คือกรอบที่เราใช้ทำงาน ไม่ใช่มาตรฐาน องค์กรส่วนใหญ่บันทึกบางประเภทไว้แล้วที่ใดที่หนึ่ง แต่น้อยแห่งที่เชื่อมโยงรายการเหล่านั้นเข้าด้วยกัน
1. กรณีการใช้งานหรือกระบวนการทางธุรกิจ กิจกรรมทางธุรกิจที่ AI สนับสนุน โดยผูกกับทะเบียนกระบวนการหรือ BIA ขององค์กร รายการนี้ระบุว่ากระบวนการนั้นสำคัญเพียงใด และจะเกิดอะไรขึ้นหาก AI ให้ผลผิดหรือใช้งานไม่ได้
2. ระบบหรือแอปพลิเคชัน AI สิ่งที่นำไปใช้งานจริงซึ่งมี AI อยู่ภายในหรือเรียกใช้ AI ไม่ว่าจะเป็นแอปพลิเคชันขององค์กรเอง ผลิตภัณฑ์ SaaS หรือฟังก์ชันที่อยู่ในแพลตฟอร์ม
3. โมเดล โมเดลที่ระบุชัดทั้งตัวโมเดล รุ่น และจุดที่ติดตั้งใช้งาน รุ่นเป็นเรื่องสำคัญ เพราะผู้ให้บริการทยอยเลิกให้บริการโมเดลรุ่นเก่า และอาจเปลี่ยนโมเดลที่อยู่เบื้องหลังชื่อเรียกแทน (alias) โดยไม่แจ้งล่วงหน้า ส่วนรุ่นที่ระบุตายตัว (pinned version) จะไม่เปลี่ยน หากองค์กรมีทะเบียนโมเดลสำหรับโมเดลด้านสินเชื่อหรือความเสี่ยงอยู่แล้ว รายการนี้ควรอยู่ในทะเบียนนั้น และควรตรวจว่าทะเบียนนั้นครอบคลุม Generative AI และโมเดลของผู้ให้บริการภายนอกด้วย
4. Endpoint ที่อยู่ทางเครือข่ายที่ใช้เรียกโมเดลหรือบริการ AI ซึ่งเป็นสิ่งที่กฎของ firewall อนุญาต และเป็นสิ่งที่ log บันทึกไว้
5. ข้อมูลยืนยันตัวตน (credential) คีย์ API บัญชีบริการ (service account) หรือ token ที่ใช้เข้าถึงบริการ AI ทะเบียนบันทึกชื่อ แหล่งจัดเก็บ เจ้าของ และขอบเขตสิทธิ์ ตัวคีย์ยังคงอยู่ในระบบจัดเก็บข้อมูลลับ (secrets store) ส่วนบัญชีบริการต้องอยู่ในขอบเขตของการทบทวนสิทธิ์การเข้าถึง
6. AI Agent ซอฟต์แวร์ที่วางแผนแล้วลงมือทำงานด้วยการเรียกใช้เครื่องมือ ความเสี่ยงของ AI Agent ขึ้นอยู่กับสิ่งที่ได้รับอนุญาตให้ทำ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าใช้โมเดลใด
7. สิทธิ์ใช้เครื่องมือของ AI Agent เครื่องมือแต่ละอย่างที่ AI Agent เรียกใช้ได้ พร้อมขอบเขตสิทธิ์ที่ได้รับ เช่น สิทธิ์ค้นหาเอกสารแบบอ่านอย่างเดียว กับสิทธิ์สร้างคำสั่งโอนเงิน ต้องบันทึกแยกเป็นคนละรายการ เพราะความเสี่ยงต่างกันมาก
8. การไหลของข้อมูล ข้อมูลประเภทหนึ่งที่ส่งผ่านระหว่างสองรายการ เช่น ข้อมูลลูกค้าจากระบบ CRM ไปยัง endpoint ของโมเดล รายการนี้เชื่อมทะเบียน AI เข้ากับบันทึกรายการกิจกรรมการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล (Record of Processing Activities) และกับข้อตกลงการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล (Data Processing Agreement: DPA) ซึ่งระบุว่าข้อมูลถูกประมวลผลที่ใด และผู้ให้บริการนำข้อมูลไปฝึกโมเดลได้หรือไม่
9. แหล่งข้อมูลสำหรับการค้นคืน ดัชนีหรือคลังเอกสารที่ AI อ่านเพื่อใช้เป็นฐานของคำตอบ เมื่อข้อมูลในแหล่งนี้ล้าสมัย คำตอบจะแย่ลงโดยไม่มีข้อผิดพลาดใดแจ้งเตือน
10. แพลตฟอร์มหรือที่ตั้งของระบบ บัญชีคลาวด์ tenancy, region หรือคลัสเตอร์ในศูนย์ข้อมูลขององค์กร (on-premise) ที่ระบบทำงานอยู่ และเป็นรายการที่ใช้ตอบคำถามเรื่องที่ตั้งของข้อมูล และเรื่องกรณีทุก region หยุดชะงัก
11. ผู้ให้บริการและสัญญา ผู้ให้บริการในฐานะนิติบุคคล พร้อมสัญญาที่กำกับการใช้บริการ ได้แก่ การใช้ข้อมูล ที่ตั้งของข้อมูล การแจ้งการเปลี่ยนแปลง และการยุติการใช้บริการ ผู้ให้บริการรายเดียวมักอยู่เบื้องหลังหลายระบบ โดยบางระบบเข้าถึงผู้ให้บริการรายนั้นผ่านผู้ให้บริการรายอื่นเท่านั้น
12. ความเชื่อมโยงการพึ่งพา ความเชื่อมโยงแบบมีทิศทางระหว่างสองรายการใดก็ได้ เช่น กระบวนการนี้ใช้ระบบนี้ ระบบนี้เรียกใช้โมเดลนี้ โมเดลนี้ทำงานใน region นี้ หากไม่มีความเชื่อมโยง อีกสิบสามประเภทก็เป็นเพียงรายชื่อ
13. เจ้าของ ผู้รับผิดชอบที่ระบุทั้งตำแหน่งและชื่อสำหรับแต่ละรายการ รายการที่ไม่มีเจ้าของคือรายการที่ไม่มีใครปรับปรุง ทบทวน หรือสั่งปิด
14. หลักฐาน สิ่งที่ตรวจพบหนึ่งครั้งจากแหล่งข้อมูลหนึ่ง ซึ่งสนับสนุนรายการในทะเบียน หลักฐานแสดงให้ผู้ตรวจสอบและตัวท่านเองเห็นว่าเหตุใดรายการนั้นจึงเชื่อถือได้
สิ่งที่แพลตฟอร์ม AI ควรบันทึกเกี่ยวกับการตัดสินใจของตนเองเป็นอีกเรื่องหนึ่ง อ่านต่อได้ที่ คุณบอกว่า AI มี Governance อีกหกเดือน แสดงให้ดูได้ไหม